مزایای دستگاه اتوکلاو

دستگاه اتوکلاو :

دستگاه های اتوکلاو دستگاه هایی هستند که با استفاده از بخار فشرده، تجهیزات پزشکی را از میکروارگانیسم ها و آلودگی های مختلف استریل می کنند. دقت و عملکرد دستگاه های اتوکلاو بستگی به عوامل مختلفی مانند دما، فشار، زمان، حجم، جنس و شکل تجهیزات پزشکی دارد. به طور کلی، دستگاه های اتوکلاو باید قادر باشند که تجهیزات پزشکی را در دمای حداقل ۱۲۱ درجه سانتی گراد و فشار حداقل ۱۵ پسکال برای مدت حداقل ۱۵ دقیقه استریل کنند. این شرایط معمولا کافی است که تمام میکروارگانیسم ها و اسپور های آن ها را نابود کند. البته برخی از تجهیزات پزشکی ممکن است نیاز به شرایط خاص تری داشته باشند که باید با توجه به نوع و منبع آلودگی، نوع و جنس تجهیزات و استاندارد های بهداشتی تعیین شوند.

انواع کلاس دستگاه اتوکلاو:

اتوکلاو ها در عملیات پزشکی، آزمایشگاهی و صنعتی به عنوان دستگاه‌ هایی برای استریل کردن و ضد عفونی کردن ابزارها و مواد استفاده می ‌شوند. بر اساس کاربرد ها و ویژگی‌ های خاص، می‌ توان دستگاه اتوکلاو را در چندین کلاس مختلف دسته ‌بندی کرد.

1. کلاس S: این کلاس از اتوکلاو ها از فناوری هوشمند تر برخوردار هستند. آن ‌ها معمولاً برای مصارف پزشکی و بیمارستانی استفاده می ‌شوند و به تمامی استاندارد های اثربخشی و بهداشتی پاسخ می ‌دهند.
2. کلاس N: این کلاس از اتوکلاو ها برای استفاده در آزمایشگاه ‌ها یا صنایع غذایی استفاده می ‌شود. آن ‌ها عموماً برای استریل کردن مواد غیر پردازشی مانند لوازم آزمایشگاهی، ابزار آشپزخانه و غیره استفاده می ‌شوند.
3. کلاس B: این کلاس از اتوکلاو ها برای استفاده در صنایع دندانپزشکی استفاده می ‌شود. آن ‌ها قابلیت استریل کردن انواع مواد دندان ‌پزشکی را دارند.

عملکرد دستگاه اتوکلاو:

اتوکلاو با سایر روش های استریل در پزشکی فروش بالا تر و عملکرد بهتر دارد. البته بستگی به نوع ماده و شرایط خاص هر کاربرد دارد که کدام روش مناسب تر باشد. اتوکلاو بر اساس اصل استریل کردن حرارت مرطوب کار می کند که در آن بخار تحت فشار برای استریل کردن مواد موجود در داخل محفظه استفاده می شود. بخار اشباع تحت فشار (اتوکلاو) موثر ترین و مطمئن ترین وسیله برای ضدعفونی یا استریل کردن مواد و تجهیزات آزمایشگاهی است.

برای استفاده از اتوکلاو، ابتدا شیء یا ماده مورد نظر را داخل یک ظرف مناسب قرار داده و درب آن را بسته و دستگاه را به برق وصل می کنند. سپس دستگاه را روشن کرده و تنظیمات دما، فشار و زمان را انجام می دهند. در حین عملیات دستگاه با استفاده از یک پمپ، هوای داخل محفظه را خارج کرده و جای آن را با بخار آب پر میکند. بخار باعث افزایش فشار و دمای داخل محفظه شده و به سطح مورد نظر (معمولاً ۱۲۱ درجه سانتی گراد و ۱۵ پسکال) رسیده و به صورت ثابت نگه داشته می شود. در این شرایط همه جانداران حتی باکتری های قوی نظیر نمایکوباکتریوم توبرکلوزیس از بین خواهند رفت. پس از پایان زمان تعیین شده، دستگاه به صورت خودکار یا دستی، فشار و دمای داخل محفظه را به حالت عادی بازمی گرداند و درب آن را باز کرده و شیء یا ماده استریل شده را خارج می کنند.

چه تجهیزاتی را می توان با اتوکلاو استریل کرد؟

به طور کلی می توان گفت که اتوکلاو می تواند هر ماده یا تجهیزاتی را که تحمل دما و فشار بالای بخار آب را داشته باشد، استریل کند. تجهیزاتی که با دستگاه اتوکلاو قابل استریل است شامل:

1. ظروف شیشه ای
2. ابزار جراحی مانند ابزار های برش، ابزار های مورد استفاده در عملیات ‌های جراحی، کپسول‌ های تزریق، سوزن ‌ها و موارد مشابه
3. تجهیزاتی همچون لوله ‌های تراشه مرتبط با آزمایشات آزمایشگاهی

ویژگی های دستگاه اتوکلاو:

دستگاه اتوکلاو دارای ویژگی ‌های منحصر به فردی است که آن را از دیگر دستگاه ‌های استریلیزاسیون متمایز می ‌کند. برخی از ویژگی‌ های منحصر به فرد دستگاه اتوکلاو عبارتند از:

1. استفاده از بخار: اتوکلاو ها از بخار آب به عنوان منبع حرارتی استفاده می‌ کنند. بخار آب با اعمال فشار و دمای بالا تعیین شده به مدت زمان مشخصی به تجهیزات اعمال می ‌شود تا استریل شوند. این روش باعث می ‌شود که استریلیزاسیون با کیفیت و قابل اعتماد انجام شود.
2. کنترل دما و فشار: دستگاه‌ های اتوکلاو با دقت کنترل دما و فشار کار می‌ کنند. این ویژگی به آن ‌ها امکان می ‌دهد در دما ها و فشارهای دقیقی که برای استریلیزاسیون مورد نیاز است، عمل کنند.

3. سیستم‌ های امنیتی: اتوکلاو ها معمولاً دارای سیستم ‌های امنیتی هستند که در صورت بروز هرگونه خطا یا عدم تطابق با پارامتر های مشخص، اعلان و هشدار می ‌دهند. این ویژگی به کاربران اطمینان می ‌دهد که استریلیزاسیون به درستی انجام شده است.
4. برنامه‌ های استریلیزاسیون متنوع: دستگاه‌ های اتوکلاو معمولاً دارای برنامه‌ های استریلیزاسیون متنوعی هستند که براساس نوع تجهیزات یا مواد استفاده شده، انتخاب می ‌شوند. این ویژگی به کاربران امکان می ‌دهد برنامه ‌ای را انتخاب کنند که به بهترین نحو تجهیزات را استریل کند.
5. طراحی و ساخت با کیفیت: دستگاه ‌های اتوکلاو عموماً از مواد با کیفیت بالا ساخته می ‌شوند تا دارای عمر طولانی و عملکرد با کیفیت باشند. طراحی ‌های مناسب نیز به عملکرد استریلیزاسیون صحیح کمک می‌ کنند.

این فقط برخی از ویژگی ‌های منحصر به فرد دستگاه اتوکلاو هستند و هر دستگاه ممکن است ویژگی ‌های بیشتر و یا متفاوت بسته به مدل و سازنده داشته باشد.

فاکتور های مهم خرید دستگاه اتوکلاو:

هنگام خرید دستگاه اتوکلاو، باید فاکتور های مختلفی را در نظر داشته باشید که مهم ترین آن ها عبارتند از:

• نوع و کاربرد دستگاه: بسته به نوع وسایل و موادی که قصد استریل سازی آن ها را دارید، باید دستگاه اتوکلاو مناسب را انتخاب کنید. برای مثال اگر قصد استریل سازی ابزار جامد و بدون پوشش دارید، می توانید از دستگاه اتوکلاو گروه N استفاده کنید. اما اگر قصد استریل سازی تجهیزات حساس و خاص را دارید، باید از دستگاه اتوکلاو گروه S یا B استفاده کنید.
• حجم و ظرفیت دستگاه: بسته به تعداد و اندازه وسایل و موادی که قصد استریل سازی آن ها را دارید، باید دستگاه اتوکلاو با حجم و ظرفیت مناسب را انتخاب کنید. حجم چمبر (مخزن) دستگاه اتوکلاو معمولاً بین ۱۵ تا ۲۵ لیتر است. همچنین باید توجه داشت که حجم بزرگ تر، به معنای سرعت بالاتر نیست. در واقع سرعت استریل سازی به عوامل دیگری مانند نحوه تولید بخار، فشار و دمای دستگاه، نحوه قرار گیری وسایل در چمبر و نحوه خشک کردن آن ها نیز بستگی دارد.
• کیفیت و مقاومت دستگاه: باید توجه داشت که دستگاه اتوکلاو در شرایط سخت و خطرناک کار می کند. بنابراین باید از کیفیت و مقاومت ساختار و جنس قطعات آن مطمئن شده و از تولید کننده های معتبر و با گارانتی خرید کنید. به عنوان مثال چمبر (مخزن) دستگاه اتوکلاو باید تمام استیل باشد و بدنه آن ورق فولادی و الکتروستاتیک ضد خش باشد. همچنین شیر اطمینان، پمپ وکیوم، مولد بخار، فشارسنج، درب و سایر قطعات حساس نیز باید با کیفیت و قابل اطمینان باشند.
• قیمت و هزینه دستگاه: قیمت دستگاه اتوکلاو بستگی به نوع، کاربرد، حجم، کیفیت، برند و محل خرید آن دارد. معمولاً دستگاه های اتوکلاو گروه B با قیمت بالاتری نسبت به دستگاه های اتوکلاو گروه N و S عرضه می شوند. همچنین دستگاه های اتوکلاو با حجم بزرگ تر و کیفیت بالاتر نیز قیمت بالاتری دارند. قیمت خرید و فروش انواع اتوکلاو در بازار متغیر است و باید با تحقیق و مقایسه نزدیک به زمان خرید، به آن پی برد.